An unconventional News Portal.

ತೋರಿಕೆಯ ಗಾಂಧಿ ಹೋಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ‘ಇಂಡಿಯನ್ ಒಪಿನಿಯನ್’

ತೋರಿಕೆಯ ಗಾಂಧಿ ಹೋಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ‘ಇಂಡಿಯನ್ ಒಪಿನಿಯನ್’

 ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಹೋಲಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಮಯ ಇದು.

ಮೋಹನ್ ದಾಸ್ ಕರಮಚಂದ್ ಗಾಂಧಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ‘ಇಂಡಿಯನ್ ಒಪಿನಿಯನ್’ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರತರುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಮೂಲಕ ಅವರೊಬ್ಬ ಅಪರೂಪದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದಹಾಗೆ, ‘ಇಂಡಿಯನ್ ಒಪಿನಿಯನ್’ ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿ ಮತ್ತು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಅದು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಹೊರಗಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಮುಖವಾಣಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಬಗೆಯೇ ರೋಚಕ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಮಾದರಿ.

ಈ ಕುರಿತು ಅಚ್ಚರಿ ಎನ್ನಿಸುವ ಒಳನೋಟಗಳಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಗಾಂಧಿಜಿ ಬರೆದ ‘ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಇನ್ ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕಾ’ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಜಿ ತಾವು ಹೊರತರುತ್ತಿದ್ದ ‘ಇಂಡಿಯನ್ ಒಪಿನಿಯನ್’ ಪತ್ರಿಕೆಗಾಗಿಯೇ 19ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಅವತ್ತು ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್ ಮೂಲದ ಉದ್ಯಮಿ ಮದನಜಿತ್ ವ್ಯವಹಾರಿಕ್ ಎಂಬುವವರು ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಪ್ರೆಸ್ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರು ಸಂಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆಯೇ ‘ಇಂಡಿಯನ್ ಒಪಿನಿಯನ್’ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಶುರುಮಾಡುವ ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಮನ್ಸುಕ್ ಲಾಲ್ ನಝರ್ ಎಂಬುವವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು. ಹಾಗೆ, ‘ಇಂಡಿಯನ್ ಒಪಿನಿಯನ್’ ಶುರುವಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಝರ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಂಬಳವಿಲ್ಲದ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಶುರುಮಾಡಿದರು.

ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ನಿರಂತರ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನ ಟಾಲ್ ಸ್ಟಾಯ್ ಫಾರ್ಮ್.

ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ನಿರಂತರ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನ ಟಾಲ್ ಸ್ಟಾಯ್ ಫಾರ್ಮ್.

‘ಇಂಡಿಯನ್ ಒಪಿನಿಯನ್’ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ನಷ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಡರ್ಬನ್ ನಗರದಿಂದ 13 ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ತೋಟವೊಂದನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ, ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಯೂನಿಟ್ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ತೋಟದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರ ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸರಳವಾಗಿರುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ, ಗುಜರಾತಿ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. “ಕೆಲ ಸಮಯದ ನಂತರ ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡೂ ಭಾ‍ಷೆಯನ್ನು ಬರೆಯುವವರು ತೋಟದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರಿಂದ ಖರ್ಚಿನ ಭಾರ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು,” ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ ಗಾಂಧಿಜಿ.

ಜಾಹೀರಾತು ನೀತಿ: 

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ‘ಇಂಡಿಯನ್ ಒಪಿನಿಯನ್’ ಪತ್ರಿಕೆಗಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆಗಳು ಕೇಳಿ ಬರತೊಡಗಿದವು. ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುವವರು ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಂತವರ ಜಾಹೀರಾತು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ನಂತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದವು. ಯಾವ ಜಾಹೀರಾತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು? ಯಾವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬೇಕು? ಎಂಬ ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಯಿತು. ಜತೆಗೆ, ಜಾಹೀರಾತುದಾರರ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗಳು ಎದುರಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಚಂದಾದಾರರ, ಓದುಗರ ನೆರವಿನಿಂದಲೇ ಮುನ್ನೆಡೆಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು.

ಅದು ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಜೋರಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಜನರ ಜಾಗೃತಿಯ ಮುಖವಾಣಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ‘ಇಂಡಿಯನ್ ಒಪಿನಿಯನ್’, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾರತೀಯರ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿದ್ದ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ನಿರಂತರ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾರತಕ್ಕೂ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನ್ಯೂಸ್ ಲೆಟರ್ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಮದಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಂದಾದಾರರನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಲಾಗಿತ್ತು.

ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ.

ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ.

“ಹೀಗಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರೂ ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಮಯ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಇಡೀ ಸಮುದಾಯ ಒಮ್ಮೆಗೇ ಪತ್ರಿಕೆ ಮೇಲಿನ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿತು. ಹೊಸ ಚಂದಾದಾರನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮುಲಾಜಿಲ್ಲದೆ ಕರೆತರುವ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಪರಿಪಾಠ ಬಳೆಯಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ಪತ್ರಿಕೆ ಒಳಗೆ ಹಿಂದೆಂದೂ ಇಲ್ಲದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಾಣಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ನಿಜವಾದ ಜನರ ದನಿ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತು,” ಎಂದು ಗಾಂಧಿ ಬರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ದಾಟದಿದ್ದ ‘ಇಂಡಿಯನ್ ಒಪಿನಿಯನ್’ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಚಂದಾದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಈಗ 3. 5 ಸಾವಿರಕ್ಕೆ ಏರಿತ್ತು. ಓದುಗರ ಸಂಖ್ಯೆ 20 ಸಾವಿರ ದಾಟಿತ್ತು. ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಇತರೆ ಜಾಬ್ ವರ್ಕ್ ಮಾಡಲು ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲವೂ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಇಡೀ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಲಾಭ ತಂದು ಕೊಡದಿದ್ದರೂ, ನಷ್ಟವನ್ನಂತೂ ಉಂಟುಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ, ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆ ವಹಿಸಿದ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರದ ಬಗೆಯನ್ನು ಗಾಂಧಿ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಇವತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಆಳಲು, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಹೊರಟವರ ಜತೆಗಿರುವ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಅವರನ್ನು ಗಾಂಧಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಗಾಂಧಿ ಒಳಗಿದ್ದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಹೇಗಿದ್ದ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಲೇಖನ, ಅಷ್ಟೆ.

Top